به گزارش گلدپرایس، وال‌استریت، بورسهای آسیایی و بازارهای اروپایی در این روز تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل منفی قرار گرفتند؛ از تردید درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های عظیم شرکت‌های فناوری در حوزه هوش مصنوعی گرفته تا نگرانی از افزایش تورم، احتمال سخت‌گیرانه‌تر شدن سیاست پولی آمریکا و تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه.
آنچه تحولات روز جمعه را از یک اصلاح معمولی بازار متمایز کرد، هم‌زمانی سه اتفاق مهم بود: کاهش ارزش سهام، سقوط فلزات گران‌بها و افزایش قیمت انرژی؛ ترکیبی که نگرانی‌ها درباره احتمال ورود اقتصاد جهانی به دوره‌ای از رکود تورمی را افزایش داده است.
وال‌استریت زیر فشار فروش؛ سهام فناوری در کانون ریزش
بازار سهام آمریکا روز جمعه با فشار فروش گسترده‌ای مواجه شد و شاخص‌های اصلی وال‌استریت کاهش قابل‌توجهی را ثبت کردند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شاخص نزدک کامپوزیت با افت حدود ۳.۴ درصدی، بیشترین کاهش را در میان شاخص‌های اصلی آمریکا تجربه کرد. شاخص S&P 500 نیز حدود ۲.۲ درصد و داوجونز حدود ۱.۲ درصد کاهش یافتند.
مهم‌ترین عامل این افت، افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران نسبت به آینده شرکت‌های بزرگ فناوری و میزان بازدهی سرمایه‌گذاری‌های سنگین آنها در حوزه هوش مصنوعی بود.
در ماه‌های گذشته، شرکت‌هایی مانند آمازون، مایکروسافت، آلفابت و سایر غول‌های فناوری میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده، زیرساخت‌های پردازشی و تجهیزات هوش مصنوعی هزینه کرده‌اند. با این حال، تردید درباره زمان بازگشت این سرمایه‌گذاری‌ها و میزان درآمدزایی آنها موجب شده است سرمایه‌گذاران در ارزیابی ارزش سهام این شرکت‌ها محتاط‌تر شوند.
در همین حال، سهام شرکت‌هایی مانند اینتل و انویدیا نیز با افت قابل‌توجهی روبه‌رو شدند. گزارش‌های مالی و چشم‌انداز درآمدی برخی شرکت‌های فناوری، نگرانی‌ها درباره احتمال کاهش سرعت رشد این صنعت را افزایش داده است.
این تحولات نشان می‌دهد بازار دیگر صرفاً بر اساس انتظارات خوش‌بینانه درباره آینده هوش مصنوعی حاضر به پذیرش ارزش‌گذاری‌های بالا نیست و سرمایه‌گذاران به دنبال مشاهده بازده واقعی سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده هستند.
سرایت موج فروش به آسیا؛ کره جنوبی و ژاپن در مسیر نزولی
افت بازار سهام آمریکا به‌سرعت بر بورسهای آسیایی نیز تأثیر گذاشت. بازارهایی که وابستگی بالایی به صنعت نیمه‌رسانا، تولید تراشه و زنجیره تأمین فناوری دارند، بیشترین آسیب را از این تحولات متحمل شدند.
شاخص کوسپی کره جنوبی در معاملات جمعه حدود ۵ درصد کاهش یافت و زیان این شاخص در ماه اکتبر از ۱۷ درصد فراتر رفت.
ژاپن نیز با فشار فروش در سهام شرکت‌های فناوری و صنعتی مواجه شد و شاخص نیکی ۲۲۵ در جریان معاملات حدود ۳ درصد افت کرد.
در چین نیز شاخص CSI 300 حدود ۰.۹ درصد کاهش یافت.
افت بازارهای آسیایی نشان داد که نگرانی درباره آینده صنعت هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها دیگر محدود به شرکت‌های آمریکایی نیست و می‌تواند بخش بزرگی از زنجیره تولید جهانی فناوری را تحت تأثیر قرار دهد.
اروپا نیز از موج منفی بازارها در امان نماند
بازارهای سهام اروپا نیز معاملات جمعه را عمدتاً در محدوده منفی به پایان رساندند.
شاخص استاکس ۶۰۰ اروپا با افت ۰.۳۶ درصدی به ۶۴۶.۷۵ واحد رسید. بخش فناوری با کاهش ۲.۷۵ درصدی، ضعیف‌ترین عملکرد را در میان بخش‌های اصلی بازار ثبت کرد.
بورسهای آلمان و فرانسه نیز تحت تأثیر فضای منفی حاکم بر بازارهای جهانی قرار گرفتند. با این حال، عملکرد بخش انرژی و برخی صنایع سنتی موجب شد شدت افت در تمام بازارهای اروپایی یکسان نباشد.
نکته قابل‌توجه آن است که با وجود کاهش شاخص‌های اروپایی در معاملات جمعه، برخی از این بازارها همچنان در مسیر ثبت عملکرد مثبت ماهانه قرار داشتند؛ موضوعی که نشان می‌دهد افت روزانه را نباید به‌معنای سقوط یکپارچه بازارهای اروپا در کل ماه اکتبر تلقی کرد.
سقوط طلا؛ پناهگاه امن سرمایه‌گذاران نیز از موج فروش در امان نماند
یکی از مهم‌ترین تحولات بازارهای جهانی در روز جمعه، افت شدید قیمت طلا و سایر فلزات گران‌بها بود؛ اتفاقی که با توجه به افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی و رشد قیمت نفت، تا حدودی برخلاف انتظار سنتی سرمایه‌گذاران ارزیابی می‌شود.
بر اساس گزارش رویترز، قیمت نقدی هر اونس طلا در معاملات جمعه با کاهش حدود ۳.۳۸ درصدی به محدوده ۳ هزار و ۸۸۳ دلار رسید.
این فلز گران‌بها در مقایسه با رکورد تاریخی ثبت‌شده در ژانویه، یعنی محدوده ۵ هزار و ۵۹۵ دلار، حدود ۳۰ درصد کاهش ارزش را تجربه کرده است.
بازار نقره نیز وضعیت به‌مراتب ضعیف‌تری داشت و قیمت این فلز با افت حدود ۶ درصدی به زیر ۵۰ دلار در هر اونس رسید. پالادیوم نیز به زیر هزار دلار سقوط کرد و پلاتین در محدوده هزار و ۴۳۴ دلار معامله شد.
چرا طلا با وجود افزایش تنش‌ها سقوط کرد؟
برخلاف الگوی معمول بازارها که در زمان افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی به رشد تقاضا برای طلا منجر می‌شود، این بار چند عامل اقتصادی و مالی به‌طور هم‌زمان قیمت این فلز را تحت فشار قرار داده‌اند.
نخستین عامل، افزایش نگرانی‌ها درباره بازگشت تورم و احتمال سخت‌گیرانه‌تر شدن سیاست پولی فدرال رزرو آمریکاست. افزایش قیمت انرژی می‌تواند فشارهای تورمی را تشدید کند و احتمال بالا ماندن نرخ بهره را افزایش دهد. در چنین شرایطی، جذابیت دارایی بدون بازدهی مانند طلا کاهش پیدا می‌کند.
عامل دوم، فروش دارایی‌های نقدشونده برای جبران زیان در بازار سهام است. زمانی که سرمایه‌گذاران با کاهش ارزش پرتفوی خود مواجه می‌شوند، ممکن است برای تأمین نقدینگی یا جبران زیان، بخشی از دارایی‌های دیگر خود، از جمله طلا را به فروش برسانند.
در نتیجه، طلا نیز برخلاف نقش سنتی خود به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه، درگیر موج فروش شده است.
جهش نفت در سایه تشدید نگرانی‌های امنیتی در خاورمیانه
در نقطه مقابل بازار فلزات گران‌بها، نفت خام یکی از مهم‌ترین دارایی‌هایی بود که در معاملات جمعه با افزایش قیمت مواجه شد.
قیمت نفت برنت در محدوده ۱۱۶.۵ دلار و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا در محدوده ۱۰۳.۴ دلار در هر بشکه معامله شد.
گزارش‌های منتشرشده درباره افزایش تنش‌های نظامی در منطقه خاورمیانه، نگرانی از اختلال در عرضه نفت و تهدید زیرساخت‌های انرژی را افزایش داده است.
در این میان، امنیت مسیرهای انتقال انرژی، به‌ویژه تنگه هرمز، اهمیت ویژه‌ای برای معامله‌گران پیدا کرده است. هرگونه اختلال در عبور نفتکش‌ها از این آبراه راهبردی می‌تواند بخش مهمی از عرضه جهانی نفت را با خطر مواجه کند.
همچنین گزارش‌هایی درباره حملات به زیرساخت‌های انرژی عربستان سعودی و نگرانی از گسترش درگیری‌های منطقه‌ای، بر انتظارات بازار تأثیر گذاشته است. البته جزئیات برخی از این گزارش‌ها و میزان خسارات اعلام‌شده نیازمند تأیید مستقل است.
افزایش قیمت نفت در شرایط فعلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا اقتصاد جهانی هنوز با پیامدهای تورمی افزایش هزینه انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
در صورت تداوم رشد قیمت نفت، هزینه تولید، حمل‌ونقل و تأمین انرژی در بسیاری از کشورها افزایش خواهد یافت؛ موضوعی که می‌تواند به کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه فعالیت بنگاه‌های اقتصادی منجر شود.
فدرال رزرو و نگرانی از بازگشت تورم
در کنار تحولات ژئوپلیتیکی و بازار انرژی، سیاست پولی آمریکا نیز یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر رفتار سرمایه‌گذاران بوده است.
فدرال رزرو در نشست ۲۸ اکتبر نرخ بهره را در محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد بدون تغییر نگه داشت. با این حال، نگرانی درباره تداوم تورم و احتمال افزایش مجدد نرخ بهره همچنان در بازارها وجود دارد.
افزایش قیمت نفت می‌تواند شرایط بانک مرکزی آمریکا را پیچیده‌تر کند. از یک طرف، رشد هزینه انرژی احتمال افزایش تورم را تقویت می‌کند و از طرف دیگر، افت بازار سهام و کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران می‌تواند به تضعیف رشد اقتصادی منجر شود.
این وضعیت احتمال شکل‌گیری شرایطی را افزایش می‌دهد که اقتصاددانان از آن با عنوان «رکود تورمی» یاد می‌کنند؛ وضعیتی که در آن رشد اقتصادی کاهش می‌یابد، اما تورم همچنان در سطوح بالا باقی می‌ماند.
بازار رمزارزها نیز از موج فروش جهانی تأثیر گرفت
بازار رمزارزها نیز در معاملات جمعه از فضای منفی حاکم بر دارایی‌های پرریسک تأثیر پذیرفت. علاوه بر این حمله سایبری به بزرگترین صرافی رمزارزی با نام بایننس باعث شد تا این بازار ۱۴۰ میلیارد دلار متضرر شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بیت‌کوین به زیر ۷۷ هزار دلار سقوط کرد و فشار فروش در بخشی از بازار دارایی‌های دیجیتال افزایش یافت.
این تحولات نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران در شرایط افزایش نااطمینانی اقتصادی و سیاسی، تمایل کمتری به نگهداری دارایی‌های پرنوسان دارند.
پیامدهای تحولات بازارهای جهانی برای اقتصاد ایران
تحولات بازارهای جهانی از چند مسیر می‌تواند بر اقتصاد ایران اثرگذار باشد.
نخست، افزایش قیمت نفت در صورت تداوم می‌تواند از منظر درآمدهای بالقوه صادرات انرژی برای ایران اهمیت داشته باشد؛ هرچند میزان اثرگذاری آن به حجم صادرات، شرایط فروش، تخفیف‌های تجاری، محدودیت‌های تحریمی و دسترسی به منابع ارزی بستگی دارد.
دوم، افزایش قیمت جهانی نفت می‌تواند هزینه واردات فرآورده‌های نفتی، مواد اولیه پتروشیمی و برخی کالاهای وابسته به انرژی را برای اقتصادهای واردکننده افزایش دهد.
سوم، نوسانات شدید قیمت طلا در بازار جهانی می‌تواند انتظارات فعالان بازار داخلی طلا و سکه را تحت تأثیر قرار دهد. البته قیمت طلا در ایران علاوه بر نرخ جهانی، به نرخ ارز، حباب بازار داخلی و میزان تقاضا نیز وابسته است؛ بنابراین کاهش قیمت اونس جهانی الزاماً به همان نسبت در بازار داخلی منعکس نمی‌شود.
از سوی دیگر، افزایش نااطمینانی در اقتصاد جهانی می‌تواند بر جریان سرمایه، بازار ارز و انتظارات تورمی در کشورهای مختلف تأثیر بگذارد.
چشم‌انداز بازارها؛ آیا موج نزولی ادامه خواهد داشت؟
مسیر بازارهای جهانی در روزهای آینده به سه عامل اصلی وابسته خواهد بود: تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه، سیاست پولی بانک مرکزی آمریکا و عملکرد مالی شرکت‌های بزرگ فناوری.
در صورتی که تنش‌های منطقه‌ای کاهش یابد و نگرانی از اختلال در عرضه انرژی فروکش کند، احتمال عقب‌نشینی قیمت نفت و بهبود نسبی بازارهای سهام وجود دارد.
اما اگر درگیری‌ها گسترش پیدا کند و قیمت انرژی در سطوح بالا باقی بماند، احتمال تشدید فشارهای تورمی و ادامه نوسانات بازارهای مالی افزایش خواهد یافت.
همچنین اگر گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ فناوری نتوانند انتظارات سرمایه‌گذاران را برآورده کنند، احتمال تداوم اصلاح قیمت سهام این شرکت‌ها وجود دارد.
جمع‌بندی
تحولات جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ نشان داد بازارهای جهانی با مجموعه‌ای از ریسک‌های هم‌زمان مواجه هستند؛ ریسک‌هایی که می‌توانند مسیر اقتصاد جهانی در ماه‌های پایانی سال را تحت تأثیر قرار دهند.
افت سنگین سهام فناوری در آمریکا و آسیا، عقب‌نشینی بورسهای اروپایی، سقوط طلا و نقره و افزایش قیمت نفت، همگی نشانه‌هایی از افزایش نااطمینانی در بازارهای بین‌المللی هستند.
مهم‌ترین نگرانی در شرایط فعلی، هم‌زمانی کاهش ارزش دارایی‌های مالی با افزایش هزینه انرژی است؛ ترکیبی که می‌تواند فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد کند.
اگر رشد قیمت نفت با تداوم افت بازارهای سهام و افزایش تورم همراه شود، اقتصاد جهان ممکن است در ماه‌های آینده با یکی از دشوارترین ترکیب‌های اقتصادی سال‌های اخیر، یعنی خطر رکود تورمی، روبه‌رو شود.
