بازار مس در ماه‌های اخیر بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر عرضه و تقاضای سنتی قرار داشته باشد، به میدان رقابت سیاست‌های تجاری و اقتصادی آمریکا و چین تبدیل شده است. تهدید دونالد ترامپ برای اعمال تعرفه بر واردات مس، مسیر جریان تجارت جهانی این فلز را تغییر داده و موجب شده بخش قابل‌توجهی از محموله‌های مس به جای بازارهای سنتی، راهی انبارهای ایالات متحده شوند. این وضعیت از یک سو ذخایر مس آمریکا را به‌شدت افزایش داده و از سوی دیگر، دسترسی مصرف‌کنندگان سایر مناطق جهان به فلز فیزیکی را محدود کرده است. در چنین شرایطی، بازار با یک تناقض روبه‌روست: ممکن است در سطح جهانی مس کافی وجود داشته باشد، اما این فلز در مناطقی که بیشترین نیاز به آن وجود دارد، به‌آسانی در دسترس نباشد.
ترامپ چگونه معادلات بازار مس را تغییر داد؟
یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر بازار جهانی مس، سیاست تعرفه‌ای دولت آمریکا است. دونالد ترامپ با مطرح کردن احتمال اعمال تعرفه بر واردات مس تصفیه‌شده، انگیزه جدیدی برای انتقال این فلز به آمریکا ایجاد کرد. معامله‌گران با پیش‌بینی افزایش هزینه واردات در آینده، تلاش کردند پیش از اجرایی شدن محدودیت‌های احتمالی، محموله‌های بیشتری را وارد بازار آمریکا کنند.
این اتفاق باعث افزایش اختلاف قیمت مس در بورس کامکس (COMEX) آمریکا و بورس فلزات لندن (LME) شد. معامله‌گران با خرید مس از بازارهای ارزان‌تر و انتقال آن به آمریکا، از این اختلاف قیمت سود کسب کردند؛ استراتژی‌ای که در بازارهای مالی با عنوان آربیتراژ شناخته می‌شود.
بر اساس گزارش ۱۴ اکتبر رویترز، در پی این تحولات بیش از یک میلیون تن مس به آمریکا منتقل شده و انبارهای مورد تأیید کامکس حدود ۷۰ درصد از ذخایر قابل مشاهده مس در جهان را در اختیار گرفته‌اند.
اختلاف قیمت کامکس و بورس فلزات لندن در مقطعی از سال گذشته به بیش از ۳ هزار دلار در هر تن رسید؛ هرچند این فاصله تا اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۳۱۰ دلار کاهش یافته است. کاهش اختلاف قیمت‌ها نشان می‌دهد انگیزه انتقال محموله‌های جدید به آمریکا نسبت به گذشته کمتر شده، اما بخش بزرگی از ذخایر همچنان در این کشور متمرکز است.
اختلاف قیمت کامکس و بورس فلزات لندن در مقطعی از سال گذشته به بیش از ۳ هزار دلار در هر تن رسید؛ هرچند این فاصله تا اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۳۱۰ دلار کاهش یافته است. کاهش اختلاف قیمت‌ها نشان می‌دهد انگیزه انتقال محموله‌های جدید به آمریکا نسبت به گذشته کمتر شده، اما بخش بزرگی از ذخایر همچنان در این کشور متمرکز است.
سرنوشت تعرفه‌های آمریکا؛ مهم‌ترین متغیر کوتاه‌مدت بازار
بر اساس گزارش رویترز، وزارت بازرگانی آمریکا قرار بود درباره وضعیت بازار داخلی مس گزارش ارائه کند تا دونالد ترامپ درباره اعمال تعرفه ۱۵ درصدی بر واردات مس تصفیه‌شده از اول ژانویه ۲۰۲۷ تصمیم‌گیری کند. در سناریوی اعلام‌شده، این تعرفه در سال ۲۰۲۸ به ۳۰ درصد افزایش می‌یابد. همین بلاتکلیفی موجب شده است معامله‌گران در تصمیم‌گیری درباره مقصد محموله‌های جدید و نحوه مدیریت موجودی‌های خود با احتیاط بیشتری عمل کنند.
در واقع، بازار مس اکنون با دو سناریوی متفاوت مواجه است:
اجرای تعرفه‌ها: در صورت تأیید تعرفه‌ها، احتمال انتقال بیشتر مس به آمریکا و محدودتر شدن عرضه در سایر بازارها وجود دارد. این اتفاق می‌تواند فشار افزایشی بر قیمت‌های جهانی وارد کند.
لغو یا تعویق تعرفه‌ها: در صورت کاهش ریسک تعرفه‌ای، انگیزه انتقال مس به آمریکا ممکن است کمتر شود و بخشی از موجودی‌های انباشته‌شده در این کشور در آینده به بازارهای دیگر بازگردد؛ اتفاقی که می‌تواند فشار نزولی بر قیمت‌ها ایجاد کند.
به این ترتیب، تصمیم واشنگتن نه‌تنها بر هزینه واردات آمریکا، بلکه بر مسیر تجارت جهانی و توازن عرضه در بازارهای مختلف اثرگذار خواهد بود.
چرا پیش‌بینی قیمت مس در سال ۲۰۲۷ این‌قدر متفاوت است؟
یکی از نکات قابل‌توجه در بازار مس، اختلاف چشمگیر پیش‌بینی مؤسسات مالی درباره قیمت این فلز در سال آینده میلادی است.
در حالی که برخی مؤسسات با تکیه بر افزایش عرضه و احتمال کاهش فشارهای تجاری، قیمت‌های محتاطانه‌تری را پیش‌بینی می‌کنند، گروهی دیگر معتقدند محدودیت عرضه فیزیکی و افزایش تقاضای ساختاری می‌تواند قیمت مس را به سطوح بی‌سابقه‌ای برساند.
مهم‌ترین برآوردهای منتشرشده عبارت‌اند از:
برآورد محافظه‌کارانه: کوچیلكو، نهاد دولتی مس شیلی، میانگین قیمت مس در سال ۲۰۲۷ را حدود ۵.۱۰ دلار به ازای هر پوند، معادل تقریبی ۱۱ هزار و ۲۴۰ دلار در هر تن، برآورد کرده است. این دیدگاه تا حدی بر احتمال افزایش تولید و بازگشت تعادل به بازار در سال آینده استوار است.
برآورد میانه: گلدمن ساکس در گزارش ۱۹ اکتبر خود، پیش‌بینی میانگین قیمت مس در سال ۲۰۲۷ را از ۱۳ هزار و ۸۰۰ دلار به ۱۵ هزار و ۴۰۰ دلار افزایش داده است. این بانک همچنین برآورد کرده است که قیمت مس در پایان سال ۲۰۲۶ به ۱۴ هزار و ۷۰۰ دلار برسد.
برآورد صعودی: دویچه‌بانک یکی از خوش‌بینانه‌ترین پیش‌بینی‌ها را ارائه کرده است. دانیل غالی، تحلیلگر این بانک، میانگین قیمت مس در سال ۲۰۲۷ را حدود ۲۰ هزار و ۹۰۰ دلار در هر تن پیش‌بینی کرده و معتقد است قیمت این فلز ممکن است در سه‌ماهه دوم سال به ۲۲ هزار و ۵۰ دلار برسد.
این اختلاف پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد بازار مس با سطح بالایی از عدم‌قطعیت مواجه است و نتیجه نهایی به عواملی مانند سیاست تجاری آمریکا، وضعیت ذخایر جهانی، اختلالات تولید و سرعت رشد تقاضا بستگی خواهد داشت.
دویچه‌بانک از کمبود تاریخی مس می‌گوید
تحلیل دویچه‌بانک بر این فرض استوار است که مسئله بازار جهانی مس صرفاً افزایش تقاضا نیست، بلکه کاهش دسترسی به موجودی‌های قابل معامله نیز اهمیت زیادی دارد. بر اساس این دیدگاه، انباشت ذخایر در آمریکا و چین می‌تواند بخش بزرگی از مس موجود را از چرخه عرضه آزاد خارج کند. در نتیجه، حتی اگر آمارهای کلی از وجود ذخایر کافی حکایت داشته باشند، مصرف‌کنندگان سایر مناطق ممکن است برای تأمین نیاز خود با محدودیت جدی مواجه شوند.
دانیل غالی معتقد است بازار در حال حرکت به سمت رقابت شدید برای دستیابی به فلز فیزیکی است؛ شرایطی که می‌تواند قیمت‌ها را با سرعت زیادی افزایش دهد.
در این سناریو، اختلال در عرضه معادن، افزایش موجودی‌گیری کشورهای بزرگ و محدودیت ظرفیت تولید، زمینه را برای جهش قیمت فراهم می‌کند. البته پیش‌بینی ۲۰ هزار و ۹۰۰ دلاری دویچه‌بانک را باید یک سناریوی بسیار صعودی دانست، نه برآورد مورد توافق کل بازار.
گلدمن ساکس؛ رقابت آمریکا و چین عرضه خارج از آمریکا را محدود می‌کند
گلدمن ساکس نیز در گزارش جدید خود به افزایش رقابت آمریکا و چین برای دسترسی به مس تصفیه‌شده اشاره کرده است. بر اساس تحلیل این بانک، کمبود قراضه مس در چین باعث شده است برخی تولیدکنندگان به جای استفاده از مواد بازیافتی، بیشتر به مس تصفیه‌شده روی بیاورند. هم‌زمان، آمریکا نیز با هدف بهره‌برداری از شرایط احتمالی تعرفه‌ای، به واردات و ذخیره‌سازی ادامه داده است.
این دو روند در کنار ضعف عرضه معدنی موجب شده است وضعیت بازار خارج از آمریکا محدودتر از برآوردهای قبلی باشد.
این دو روند در کنار ضعف عرضه معدنی موجب شده است وضعیت بازار خارج از آمریکا محدودتر از برآوردهای قبلی باشد.
گلدمن ساکس کسری بازار خارج از آمریکا را برای سال ۲۰۲۶ حدود ۹۵۰ هزار تن و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۲۲۰ هزار تن پیش‌بینی کرده است. این بانک معتقد است ادامه سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی، برق‌رسانی و زیرساخت‌های انرژی نیز می‌تواند از تقاضای سرمایه‌گذاری برای مس حمایت کند.
هوش مصنوعی و خودروهای برقی؛ موتورهای جدید تقاضای مس
در کنار سیاست‌های تجاری، تحولات فناوری و انرژی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده آینده بازار مس به شمار می‌روند. مس به دلیل رسانایی الکتریکی بالا، نقش مهمی در توسعه شبکه‌های انتقال برق، تجهیزات الکتریکی، خودروهای برقی، نیروگاه‌های تجدیدپذیر و مراکز داده دارد.
گسترش هوش مصنوعی نیز نیاز به ساخت مراکز داده بزرگ، توسعه تجهیزات پردازشی و افزایش ظرفیت شبکه برق را بیشتر کرده است. این زیرساخت‌ها به حجم قابل‌توجهی از کابل‌های مسی، ترانسفورماتورها و تجهیزات انتقال و توزیع برق نیاز دارند.
بر اساس گزارش ۲۹ اکتبر اس‌اندپی گلوبال، فعالان صنعت معدن در نشست سالانه هفته بورس فلزات لندن تأکید کرده‌اند که توسعه معادن جدید با سرعت کافی برای پاسخگویی به تقاضای آینده مس پیش نمی‌رود.
این گزارش همچنین نشان می‌دهد توسعه شبکه‌های برق، زیرساخت‌های دیجیتال، خودروهای برقی و صنایع مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر از مهم‌ترین منابع رشد تقاضای این فلز هستند. بر اساس گزارش بلومبرگ در ۲۲ اکتبر نیز توسعه مراکز داده هوش مصنوعی و گسترش شبکه‌های برق، در کنار خودروهای برقی، منابع جدید و مهمی برای افزایش مصرف مس ایجاد کرده‌اند.
اهمیت این موضوع در آن است که برخلاف برخی تقاضاهای دوره‌ای، توسعه زیرساخت‌های برق و فناوری می‌تواند در بلندمدت به یک منبع پایدار تقاضا برای مس تبدیل شود.
مشکل اصلی بازار؛ تولید مس به‌سرعت تقاضا افزایش نمی‌یابد
در سمت عرضه نیز صنعت مس با چالش‌های ساختاری مواجه است. افت عیار سنگ معدن، افزایش هزینه استخراج، طولانی بودن زمان توسعه پروژه‌های معدنی و اختلالات عملیاتی در معادن بزرگ، امکان افزایش سریع تولید را محدود کرده است.
گزارش اس‌اندپی گلوبال در هفته بورس فلزات لندن به مشکلات تولید در معادن بزرگ و کاهش عیار ذخایر معدنی اشاره کرده است. از سوی دیگر، برخی پروژه‌های مهم معدنی در شیلی، جمهوری دموکراتیک کنگو و اندونزی با محدودیت‌های تولیدی مواجه بوده‌اند.
این شرایط موجب شده است حتی در صورت افزایش قیمت‌ها، واکنش عرضه با تأخیر انجام شود؛ زیرا راه‌اندازی یک معدن جدید برخلاف افزایش تولید در بسیاری از صنایع، به سرمایه‌گذاری سنگین و زمان طولانی نیاز دارد.
آیا واقعاً جهان با کمبود مس مواجه است؟
با وجود نگرانی‌های گسترده درباره کمبود عرضه، همه نهادهای تخصصی با سناریوی کسری جهانی مس موافق نیستند. بر اساس جدیدترین پیش‌بینی گروه بین‌المللی مطالعات مس (ICSG) در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، بازار جهانی مس تصفیه‌شده در سال ۲۰۲۶ با مازاد حدود ۱۰۴ هزار تن مواجه خواهد بود. این مازاد برای سال ۲۰۲۷ نیز حدود ۳۶۸ هزار تن پیش‌بینی شده است.
این برآورد در نگاه نخست با پیش‌بینی‌های صعودی برخی بانک‌ها تفاوت دارد.
با این حال، باید به یک نکته مهم توجه کرد: مازاد جهانی لزوماً به معنای دسترسی آسان به مس در تمام مناطق نیست. بخشی از فلز موجود ممکن است در انبارهای آمریکا و چین متمرکز شده باشد و به‌راحتی وارد بازارهای دیگر نشود.
بنابراین، اختلاف اصلی تحلیلگران تا حد زیادی به این پرسش بازمی‌گردد که آیا مس موجود در جهان واقعاً در دسترس مصرف‌کنندگان قرار دارد یا بخش قابل‌توجهی از آن به دلیل ملاحظات تجاری و استراتژیک از چرخه عرضه خارج شده است.
چشم‌انداز بازار مس؛ واشنگتن در کوتاه‌مدت، هوش مصنوعی در بلندمدت
در مجموع، آینده بازار جهانی مس را می‌توان در دو بازه زمانی متفاوت بررسی کرد.
در کوتاه‌مدت، تصمیم دولت آمریکا درباره تعرفه‌های وارداتی، وضعیت موجودی انبارهای کامکس و بورس فلزات لندن و میزان انتقال محموله‌ها میان بازارهای مختلف، مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت خواهند بود.
در بلندمدت، اما موضوع عمیق‌تر از سیاست‌های تجاری ترامپ است. افزایش مصرف برق، توسعه مراکز داده هوش مصنوعی، گسترش خودروهای برقی و محدودیت‌های ساختاری تولید معدنی می‌توانند تقاضای جهانی مس را در سال‌های آینده در سطح بالایی نگه دارند.
به همین دلیل، حتی اگر با کاهش ریسک تعرفه‌ای بخشی از فشار قیمتی بازار تخلیه شود، عوامل بنیادی تقاضا و محدودیت عرضه همچنان می‌توانند از قیمت این فلز حمایت کنند.
جمع‌بندی
بازار مس در حال عبور از یک دوره تحول ساختاری است؛ دوره‌ای که در آن سیاست‌های تجاری آمریکا مسیر کوتاه‌مدت قیمت‌ها را تعیین می‌کنند، اما رقابت جهانی برای انرژی، برق و زیرساخت‌های هوش مصنوعی می‌تواند آینده بلندمدت این فلز را رقم بزند. اختلاف پیش‌بینی ۱۱ تا ۲۱ هزار دلاری برای سال ۲۰۲۷ نیز بیش از هر چیز نشان‌دهنده میزان عدم‌قطعیت درباره توازن عرضه و تقاضا و دسترسی واقعی به ذخایر مس در جهان است.
