به گزارش گلدپرایس، بازار جهانی جواهرات تاریخی بار دیگر شاهد معاملهای قابل توجه بود. یک دستبند الماس متعلق به برند مشهور کارتیه که نگین مرکزی آن یاقوت کبودی به وزن ۱۹۷.۸۰ قیراط است و پیشتر بخشی از جواهرات سلطنتی خاندان رومانوف روسیه بوده، در حراجی ساتبیز در ژنو سوئیس به قیمت ۴.۱ میلیون فرانک سوئیس، معادل حدود ۴.۹ میلیون دلار، فروخته شد.
این معامله که روز چهارشنبه انجام شد، اختلاف چشمگیری با برآورد اولیه کارشناسان داشت. ارزش این دستبند پیش از حراج بین ۸۵۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار فرانک سوئیس، معادل حدود ۱.۰۲ تا ۲.۰۴ میلیون دلار، تخمین زده شده بود؛ بنابراین قیمت نهایی فروش بیش از دو برابر سقف برآورد اولیه بود.
ساتبیز در معرفی این اثر اعلام کرد که یاقوت کبود مورد استفاده در این دستبند از مجموعه افسانهای جواهرات خاندان رومانوف سرچشمه میگیرد؛ مجموعهای که از آن بهعنوان یکی از باشکوهترین و ارزشمندترین مجموعههای سلطنتی تاریخ یاد میشود.
میراث آخرین خاندان سلطنتی روسیه
خاندان رومانوف آخرین سلسله سلطنتی روسیه بود که حکومت آن در سال ۱۹۱۷ و همزمان با کنارهگیری نیکلای دوم، آخرین تزار روسیه، در جریان انقلاب این کشور پایان یافت. یک سال بعد، اعضای خانواده سلطنتی به دست بلشویکها اعدام شدند.
زمان دقیق ورود یاقوت کبود ۱۹۷.۸۰ قیراطی به مجموعه جواهرات رومانوف مشخص نیست؛ با این حال، اسناد تاریخی ساتبیز نشان میدهد که این سنگ به همراه نمونه مشابه خود در سال ۱۸۸۳ روی بخش جلویی دامن ماریا فئودوروونا، مادر نیکلای دوم، در یک مراسم رقص سلطنتی دیده شده است.
پس از انقلاب روسیه، بخش قابل توجهی از جواهرات سلطنتی در دهه ۱۹۲۰ میلادی توسط حکومت شوروی فروخته شد. یاقوت کبود مورد بحث نیز در سال ۱۹۲۷ به مالکیت گانا والسکا، از چهرههای سرشناس محافل اجتماعی آن دوران، درآمد.
این سنگ در طول سالها چند بار تغییر جایگاه داد. ابتدا روی گردنبند نصب شده بود و هنگام فروش بخشی از داراییهای والسکا در سال ۱۹۷۱ نیز روی گردنبندی دیگر قرار داشت. در نهایت، شرکت کارتیه در سال ۲۰۱۵ این یاقوت کبود را در قالب دستبندی با طراحی هندسی و تزئینات الماس نصب کرد؛ همان اثری که اکنون به قیمت ۴.۹ میلیون دلار به فروش رسیده است.
به گفته ساتبیز، طراحی دستبند با برخورداری از یک قطعه مرکزی قابل تعویض از کریستال سنگی، علاوه بر برجسته کردن ارزش تاریخی یاقوت کبود رومانوف، میراث هنری کارتیه و تأثیر سبک آرت دکو بر طراحی جواهرات این برند را نیز به نمایش میگذارد.

جواهراتی که برای نجات از انقلاب، مخفیانه از روسیه خارج شدند
ماجرای جواهرات خاندان رومانوف به فروش اخیر محدود نمیشود. در نوامبر ۲۰۲۱ نیز مجموعهای شامل یک سنجاق سینه بزرگ مزین به یاقوت کبود و الماس و یک جفت گوشواره هماهنگ، در حراج ساتبیز ژنو به قیمت ۸۰۶ هزار و ۵۰۰ فرانک سوئیس، معادل حدود ۸۸۳ هزار و ۶۰۰ دلار، فروخته شد.
این مجموعه نیز از جواهرات سلطنتی روسیه بود که در جریان انقلاب ۱۹۱۷ بهصورت مخفیانه از کشور خارج شده بود. قیمت نهایی فروش آن تقریباً دو برابر سقف برآورد اولیه حراج بود.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، این جواهرات متعلق به دوشس بزرگ ماریا پاولونا، همسر دوک بزرگ ولادیمیر و عمه نیکلای دوم، آخرین امپراتور روسیه، بود.
داستان خروج این جواهرات از روسیه نیز به اندازه ارزش تاریخی آنها قابل توجه است. ماریا پاولونا مجموعهای از جواهرات خود را به دوستش، آلبرت هنری استاپفورد، دیپلمات بریتانیایی، سپرد تا آنها را برای حفاظت به لندن منتقل کند.
طبق روایت ساتبیز، استاپفورد با پوشیدن لباس کارگری و بهصورت مخفیانه برای جمعآوری جواهرات به کاخ ولادیمیر در سنپترزبورگ رفت؛ کاخی ۳۶۰ اتاقه در کنار رود نوا که در آن زمان هنوز غارت نشده بود.
بوریس، پسر ارشد ماریا پاولونا، به همراه یکی از خدمتکاران مورد اعتماد خانواده، از طریق ورودی جانبی او را به داخل کاخ راه دادند. استاپفورد جواهرات را از هم جدا کرد و قطعات آنها را برای محافظت در روزنامههای قدیمی پیچید.
او در سپتامبر ۱۹۱۷ و پس از دیدار با پاولونا در منطقه قفقاز، راهی لندن شد و ۲۴۴ قطعه از جواهرات او را با خود برد. این جواهرات پس از رسیدن به لندن در یک بانک نگهداری شدند.
ماریا پاولونا در سال ۱۹۱۹ از روسیه گریخت و یک سال بعد در پاریس درگذشت. جواهرات او به دخترش، شاهزاده النا از یونان و دانمارک، رسید و برای سالها در اختیار خانواده باقی ماند.
این مجموعه نخستین بار در نوامبر ۲۰۰۹ در یک حراج عمومی عرضه شد و به گفته ساتبیز، آن زمان یک خانواده شاهزادهنشین اروپایی آن را خریداری کرد. این خانواده در نهایت مجموعه را در سال ۲۰۲۱ دوباره به حراج گذاشت. خریدار نهایی این معامله که از طریق تلفن در مزایده شرکت کرده بود، هویت خود را مخفی نگه داشت.
ساتبیز در توصیف این مجموعه اعلام کرده بود که جواهراتی با چنین پیشینه تاریخی و مالکیت خانوادگی بهندرت در حراجهای عمومی عرضه میشوند و ظهور این آثار توجه مجموعهداران سراسر جهان را به خود جلب کرده است.

اصالت تاریخی؛ عامل تعیینکننده در ارزش جواهرات کلکسیونی
معاملات جواهرات خاندان رومانوف نشان میدهد که در بازار جهانی آثار کلکسیونی، ارزش یک قطعه صرفاً به وزن، کیفیت یا نوع سنگهای قیمتی آن محدود نمیشود. پیشینه تاریخی، اصالت، زنجیره مالکیت، کمیابی و ارتباط اثر با خاندانهای سلطنتی و برندهای معتبر جواهرسازی، از عوامل مهم تعیینکننده قیمت نهایی هستند.
در نمونه اخیر، یاقوت کبود نزدیک به ۲۰۰ قیراطی علاوه بر ویژگیهای فیزیکی و ارزش ذاتی خود، سابقه حضور در مجموعه جواهرات آخرین خاندان سلطنتی روسیه و ارتباط با برند کارتیه را نیز در اختیار داشت. همین ترکیب از ویژگیهای تاریخی و هنری، آن را به اثری متمایز برای مجموعهداران تبدیل کرد.
فروش این دستبند به قیمتی بیش از دو برابر سقف برآورد اولیه و همچنین معامله مجموعه جواهرات ماریا پاولونا در سال ۲۰۲۱ با قیمتی نزدیک به دو برابر برآورد کارشناسی، بار دیگر اهمیت بازار جواهرات تاریخی را نشان میدهد؛ بازاری که در آن، داستان و اصالت یک اثر میتواند به اندازه خود سنگهای قیمتی در شکلگیری ارزش اقتصادی آن نقش داشته باشد.


