به گزارش گلدپرایس، بازار جهانی طلا سال‌هاست بر پایه مجموعه‌ای از استانداردها و سازوکارهای نظارتی فعالیت می‌کند که هدف آن‌ها اطمینان از اصالت، کیفیت و منشأ قانونی فلزات گران‌بهاست. با این حال، تحقیقات نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد فاصله قابل‌توجهی میان استانداردهای اعلام‌شده و آنچه در برخی معادن و زنجیره‌های تأمین طلا اتفاق می‌افتد، وجود دارد.

 در مرکز این گزارش، انجمن بازار شمش لندن (LBMA) قرار دارد؛ نهادی که یکی از مهم‌ترین مراجع تعیین استاندارد و اعتبارسنجی پالایشگاه‌های طلا در جهان محسوب می‌شود و تأییدیه آن برای حضور شمش‌های تولیدی پالایشگاه‌ها در بازارهای بزرگ بین‌المللی اهمیت زیادی دارد.

بر اساس این گزارش، بانک‌ها، دولت‌ها و سرمایه‌گذاران به استانداردهای این انجمن به‌عنوان نشانه‌ای از رعایت الزامات قانونی، زیست‌محیطی و حقوق بشری در استخراج طلا اتکا می‌کنند؛ اما بررسی‌های نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد سازوکارهای نظارتی موجود در مواردی نتوانسته‌اند مانع ورود طلای آلوده به تخلفات و فعالیت‌های غیرقانونی به بازار رسمی شوند.

ماجرای ماداگاسکار؛ طلای معادن غیرقانونی چگونه وارد بازار جهانی شد؟

یکی از محورهای اصلی تحقیقات نیویورک‌تایمز به ماداگاسکار بازمی‌گردد؛ کشوری که بانک مرکزی آن در سال‌های گذشته برای ایجاد ذخایر ملی طلا اقدام به خرید و انباشت این فلز گران‌بها کرد.

بر اساس یافته‌های این گزارش، بخشی از طلای خریداری‌شده توسط بانک مرکزی ماداگاسکار از معادن غیررسمی و واسطه‌هایی تأمین شده بود که با فعالیت‌های استخراجی فاقد مجوز ارتباط داشتند.

در جریان این تحقیقات، خبرنگاران از شرایط فعالیت برخی معادن در ماداگاسکار بازدید کردند و با مواردی از بهره‌کشی از کودکان، نبود تجهیزات ایمنی و تخریب محیط زیست مواجه شدند. در برخی از این معادن، کودکان در خردکردن سنگ‌های معدنی و جابه‌جایی مواد استخراج‌شده مشارکت داشتند و کارگران نیز در شرایط ناایمن و بدون تجهیزات حفاظتی مناسب فعالیت می‌کردند.

این شرایط در حالی گزارش شده است که استانداردهای انجمن بازار شمش لندن، تأمین طلا از معادن کوچک و سنتی را در گروه منابع پرریسک قرار می‌دهد و برای پالایشگاه‌های دریافت‌کننده این نوع طلا، انجام بررسی‌های میدانی و ارزیابی دقیق منشأ محموله‌ها را ضروری می‌داند.

پالایشگاه ترکیه‌ای و عبور طلای مشکوک از مسیر بازار رسمی

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، بانک مرکزی ماداگاسکار برای تبدیل طلای خریداری‌شده به شمش‌های قابل معامله در بازارهای بین‌المللی، ابتدا تلاش کرد با پالایشگاه‌هایی در سوئیس همکاری کند؛ اما این مجموعه‌ها درباره منشأ و قانونی بودن طلای پیشنهادی ابراز تردید کردند و حاضر به پذیرش محموله نشدند.

در نهایت، در سال ۲۰۲۳ توافقی با پالایشگاه «استانبول گلد ریفاینری» (Istanbul Gold Refinery) در ترکیه انجام شد؛ پالایشگاهی که در فهرست پالایشگاه‌های مورد تأیید انجمن بازار شمش لندن قرار داشت.

این پالایشگاه وظیفه بررسی منشأ طلا و انطباق آن با استانداردهای بین‌المللی را برعهده داشت. طلای خریداری‌شده ابتدا در ماداگاسکار به شمش‌های حدود ۱۲ کیلوگرمی تبدیل شد و سپس برای ورود به زنجیره تجارت بین‌المللی به ترکیه انتقال یافت.

اما پرسش اصلی تحقیقات این بود که چگونه طلایی که منشأ بخشی از آن به معادن غیرقانونی و دارای تخلفات حقوق بشری بازمی‌گشت، توانست مراحل نظارتی را پشت سر بگذارد و وارد بازار رسمی شود؟

گزارش تحقیقی از تغییر اسناد نظارتی خبر می‌دهد

یکی از حساس‌ترین بخش‌های تحقیقات نیویورک‌تایمز به اسناد مربوط به ارزیابی عملکرد پالایشگاه ترکیه‌ای و نحوه برخورد انجمن بازار شمش لندن با موارد عدم انطباق اختصاص دارد.

بر اساس یافته‌های این روزنامه، اسناد حسابرسی اولیه حاوی اطلاعاتی درباره ریسک‌های مربوط به منشأ طلای ماداگاسکار نبودند و در ادامه، نسخه‌ای تکمیل‌شده از گزارش نظارتی تهیه شد که جزئیات بیشتری از بررسی‌های انجام‌شده درباره منابع تأمین طلا را دربر می‌گرفت.

نیویورک‌تایمز مدعی است که مسئولان انجمن بازار شمش لندن در تهیه و تغییر اسناد و ثبت تاریخ‌های پیشین برای پوشاندن برخی تخلفات نقش داشته‌اند؛ ادعایی که از سوی این انجمن رد شده است.

واکنش انجمن بازار شمش لندن به اتهامات
انجمن بازار شمش لندن پس از انتشار گزارش نیویورک‌تایمز، در بیانیه‌ای رسمی برخی از ادعاهای مطرح‌شده را نادرست و حاوی اشتباهات جدی دانست.

این انجمن اعلام کرد گزارش حسابرسی مستقل مربوط به عملکرد مالی سال ۲۰۲۳ پالایشگاه استانبول در ۲۹ مارس ۲۰۲۴ امضا و ثبت شده و این گزارش نه اصلاح شده و نه تاریخ آن به عقب بازگردانده شده است.

 LBMA همچنین توضیح داد که نسخه تکمیل‌شده گزارش انطباق، با هدف افزایش شفافیت و افزودن جزئیات بیشتر درباره اقدامات بررسی منشأ طلا تهیه شده و نتیجه نهایی حسابرسی را تغییر نداده است.

این انجمن تأیید کرد که در ارزیابی انجام‌شده مواردی از عدم انطباق با دستورالعمل‌های تأمین مسئولانه طلا شناسایی شده، اما به گفته آن، این موارد در دسته تخلفات با آستانه تحمل صفر قرار نداشته‌اند و برای اصلاح آن‌ها برنامه اقدام اصلاحی در نظر گرفته شده است.

LBMA
همچنین تأکید کرده است که یک نهاد قانون‌گذار دولتی نیست و مسئولیت مستقیم اداره معادن یا فعالیت استخراج‌کنندگان را برعهده ندارد؛ بلکه استانداردهای لازم را تدوین و عملکرد پالایشگاه‌ها را بر اساس گزارش‌های حسابرسی مستقل ارزیابی می‌کند.

چرا استانداردهای نظارتی بازار جهانی طلا اهمیت دارند؟

اهمیت این پرونده فراتر از تخلفات احتمالی در یک کشور یا یک پالایشگاه است. بازار جهانی طلا به شبکه‌ای پیچیده از استخراج‌کنندگان، واسطه‌ها، پالایشگاه‌ها، بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و بانک‌های مرکزی وابسته است.

در این زنجیره، پالایشگاه‌ها نقش مهمی در تبدیل طلای خام به شمش‌های استاندارد و قابل معامله دارند. انجمن بازار شمش لندن نیز با تأیید پالایشگاه‌ها و تدوین استانداردهای مربوط به کیفیت و منشأ طلا، در اعتمادسازی میان بازیگران بازار نقش ایفا می‌کند.

با این حال، اگر منشأ واقعی طلا به‌درستی شناسایی نشود، امکان ورود محموله‌های حاصل از قاچاق، فعالیت‌های مجرمانه، تخریب محیط زیست و بهره‌کشی نیروی کار به بازار رسمی افزایش می‌یابد.

این مسئله برای بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا خرید طلا با هدف حفظ ارزش دارایی‌ها و تقویت ذخایر مالی، زمانی با اطمینان بیشتری انجام می‌شود که منشأ و زنجیره تأمین آن قابل ردیابی باشد.

افزایش قیمت جهانی طلا و گسترش انگیزه استخراج غیرقانونی

یکی دیگر از محورهای مهم گزارش نیویورک‌تایمز، ارتباط میان افزایش قیمت جهانی طلا و گسترش فعالیت‌های استخراج غیرقانونی است.

افزایش ارزش طلا در سال‌های اخیر، انگیزه اقتصادی فعالیت در معادن غیرمجاز را تقویت کرده و زمینه ورود گروه‌های سازمان‌یافته و واسطه‌های غیرقانونی به زنجیره استخراج و تجارت این فلز را فراهم آورده است.

در چنین شرایطی، مناطقی که از نظر زیست‌محیطی حساس هستند یا با ضعف نظارت و مشکلات حکمرانی مواجه‌اند، بیشتر در معرض گسترش فعالیت‌های غیرقانونی قرار می‌گیرند.

گزارش نیویورک‌تایمز به نمونه‌هایی از فعالیت شبکه‌های تبهکاری در معادن آمریکای لاتین، بهره‌برداری غیرقانونی از منابع طبیعی در آمازون و ارتباط برخی محموله‌های طلا با گروه‌های مجرمانه اشاره می‌کند.

بر این اساس، افزایش قیمت طلا اگرچه می‌تواند جذابیت سرمایه‌گذاری در این فلز را برای سرمایه‌گذاران افزایش دهد، اما در بخش استخراج نیز ممکن است به تشدید فشار بر منابع طبیعی و گسترش فعالیت‌های غیرقانونی منجر شود.

چالش اعتماد در بازار چند تریلیون‌ دلاری طلا

گزارش تحقیقی نیویورک‌تایمز بار دیگر مسئله شفافیت در زنجیره تأمین طلا را به یکی از موضوعات مهم بازار جهانی فلزات گران‌بها تبدیل کرده است.

پرونده ماداگاسکار نشان می‌دهد حتی وجود استانداردهای بین‌المللی و حسابرسی‌های مستقل نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده قانونی بودن منشأ طلا نیست و ضعف در اجرای مقررات می‌تواند مسیر ورود محموله‌های مسئله‌دار به بازارهای رسمی را هموار کند.

برای بازار جهانی طلا، اعتماد به منشأ و اصالت زنجیره تأمین به اندازه عیار و وزن شمش اهمیت دارد. از این منظر، تقویت بازرسی‌های میدانی، شفافیت اسناد، ردیابی محموله‌ها و پاسخ‌گویی پالایشگاه‌ها و نهادهای اعتبارسنجی می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از ورود طلای غیرقانونی به بازارهای بین‌المللی داشته باشد.