به گزارش گلدپرایس، گسترش نفوذ چین در بازارهای جهانی کالا طی سال‌های اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است. پکن در کنار تلاش برای تضمین دسترسی بلندمدت به منابع راهبردی، به دنبال توسعه زیرساخت‌های مالی و معاملاتی است تا سهم یوآن را در تسویه معاملات بین‌المللی افزایش دهد. تحولات اخیر در بازار گاز طبیعی مایع (LNG) و برنامه‌های اعلام‌شده برای توسعه قراردادهای آتی طلا، نشانه‌هایی از پیشبرد این راهبرد بلندمدت محسوب می‌شوند.
از قرارداد بلندمدت LNG تا گسترش معاملات با یوآن
نقطه عطف این روند را می‌توان در نوامبر ۲۰۲۲ جست‌وجو کرد؛ زمانی که شرکت دولتی سینوپک چین قراردادی ۲۷ ساله با شرکت قطر انرژی برای خرید سالانه ۴ میلیون تن گاز طبیعی مایع امضا کرد. ارزش این قرارداد حدود ۶۰ میلیارد دلار برآورد شد و در زمره بزرگ‌ترین توافق‌های بلندمدت عرضه LNG قرار گرفت.
چند هفته پس از این توافق، شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در جریان سفر به عربستان سعودی، از کشورهای حوزه خلیج فارس خواست استفاده از بورس نفت و گاز طبیعی شانگهای را برای معاملات انرژی افزایش دهند و تسویه مبادلات را با یوآن انجام دهند.
این موضع‌گیری نشان داد که راهبرد چین صرفاً به تأمین پایدار انرژی محدود نمی‌شود، بلکه توسعه نقش پول ملی این کشور در مبادلات بین‌المللی نیز یکی از اهداف اصلی پکن است.
در مارس ۲۰۲۳، شرکت ملی نفت فراساحلی چین (CNOOC) نخستین معامله LNG خود را با شرکت فرانسوی توتال‌انرژیز از طریق بورس شانگهای انجام داد. این معامله شامل حدود ۶۵ هزار تن LNG با مبدأ امارات متحده عربی بود که برخلاف رویه غالب در تجارت جهانی انرژی، با یوآن چین تسویه شد.
در همان سال، چین محدودیت‌هایی را بر صادرات گالیوم و ژرمنیم، دو فلز راهبردی مورد استفاده در صنایع نیمه‌هادی، اعمال کرد. این اقدام نیز اهمیت فزاینده کنترل زنجیره تأمین کالاهای حیاتی را در سیاست‌های اقتصادی و تجاری پکن برجسته کرد.
قرارداد آتی LNG با یوآن در بازار سنگاپور
در تازه‌ترین تحول، صرافی آباکس (Abaxx) اعلام کرده است که قصد دارد در تاریخ ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، نخستین قرارداد آتی LNG مبتنی بر رنمینبی (یوآن) را در بازارهای فراساحلی راه‌اندازی کند.
این قرارداد به فعالان بازار امکان می‌دهد ریسک نوسانات قیمت LNG را با استفاده از یوآن پوشش دهند، در حالی که قیمت‌گذاری آن همچنان به شاخص بین‌المللی LNG مبتنی بر دلار آمریکا متصل خواهد بود.
اهمیت این ابزار مالی در ایجاد پیوند میان دو ساختار متفاوت نهفته است: از یک سو، نظام سنتی قیمت‌گذاری و معاملات انرژی مبتنی بر دلار و از سوی دیگر، تلاش چین برای توسعه ابزارهای مالی و معاملاتی با واحد پول ملی خود.
قرارداد جدید از طریق زیرساخت معاملاتی آباکس در سنگاپور عرضه می‌شود و به شاخص آتی موجود این صرافی متصل است؛ شاخصی که امکان تحویل فیزیکی LNG در بنادر چین، ژاپن و کره جنوبی را فراهم می‌کند.
به این ترتیب، یوآن می‌تواند در قالب یک ابزار مالی بین‌المللی، مستقیماً به بازار فیزیکی یکی از مهم‌ترین کالاهای انرژی جهان متصل شود؛ تحولی که در صورت استقبال فعالان بازار، ظرفیت گسترش نقش این ارز در تجارت جهانی انرژی را خواهد داشت.
طلا؛ حلقه مکمل راهبرد کالایی آباکس
تحولات آباکس تنها به بازار انرژی محدود نیست. این صرافی هم‌اکنون قراردادهای آتی طلا با قابلیت تحویل فیزیکی را در سنگاپور مدیریت می‌کند؛ بازاری که به گفته گزارش ارائه‌شده، در ماه‌های اخیر رشد قابل توجهی را تجربه کرده و حجم معاملات آن در اکتبر به حدود ۶۰۰ هزار قرارداد رسیده است.
همچنین جاش کرام، مدیرعامل آباکس، از برنامه این صرافی برای بررسی راه‌اندازی قرارداد آتی طلا با واحد پول یوآن خبر داده است.
در صورت عملیاتی شدن این طرح، آباکس حضور خود را در دو بازار مهم و راهبردی، یعنی طلا و LNG، با توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر یوآن گسترش خواهد داد.
این رویکرد می‌تواند زمینه شکل‌گیری مجموعه‌ای از زیرساخت‌های معاملاتی را فراهم کند که در آن شاخص‌های کالایی مبتنی بر بازار فیزیکی، قراردادهای آتی و ابزارهای پوشش ریسک با هر دو ارز دلار و یوآن در دسترس فعالان بین‌المللی قرار گیرند.
آیا سلطه دلار در تجارت جهانی کالا به چالش کشیده می‌شود؟
تجارت بین‌المللی انرژی و بسیاری از کالاهای راهبردی طی دهه‌های گذشته عمدتاً بر مبنای دلار آمریکا شکل گرفته است. با این حال، چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان و واردکنندگان کالا در جهان، تلاش می‌کند با توسعه زیرساخت‌های معاملاتی، افزایش قراردادهای بلندمدت تأمین و گسترش تسویه با یوآن، نقش پررنگ‌تری در تعیین قواعد بازارهای جهانی ایفا کند.
در این میان، توسعه بورس‌ها و نهادهای مالی بین‌المللی که بتوانند بازارهای فیزیکی کالا را به ابزارهای مالی مبتنی بر یوآن متصل کنند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
حرکت آباکس در بازار LNG و برنامه احتمالی آن برای راه‌اندازی قرارداد آتی طلا با یوآن را می‌توان در چارچوب همین تحولات ارزیابی کرد.
البته گسترش ابزارهای مالی مبتنی بر یوآن لزوماً به معنای کنار رفتن دلار از بازارهای جهانی کالا نیست. با این حال، ایجاد گزینه‌های جایگزین برای قیمت‌گذاری، پوشش ریسک و تسویه معاملات می‌تواند به تدریج ساختار بازار را متنوع‌تر کند و وابستگی انحصاری بخشی از تجارت بین‌المللی به دلار را کاهش دهد.
آنچه در حال شکل‌گیری است، صرفاً توسعه چند قرارداد مالی جدید نیست؛ بلکه رقابتی بلندمدت بر سر زیرساخت‌های تجارت جهانی کالا، مرجعیت قیمت‌گذاری و نقش ارزهای بین‌المللی در اقتصاد آینده است. رقابتی که چین تلاش می‌کند با تکیه بر قدرت خود در بازار کالاهای راهبردی، جایگاه یوآن را در آن ارتقا دهد.
