به گزارش گلدپرایس، بررسی تحولات اقتصادی و سیاسی روزهای اخیر نشان می‌دهد که تداوم فشار تحریم‌ها، محدودیت دسترسی به منابع ارزی، انتظارات تورمی و نگرانی از تحولات منطقه‌ای از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز نوسانات بازار ارز هستند؛ هرچند نمی‌توان افزایش نرخ ثبت‌شده در این گزارش را صرفاً به یک عامل مشخص نسبت داد.
چرا دلار تحت فشار افزایشی قرار دارد؟
یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار ارز ایران، محدودیت در عرضه ارز و دشواری دسترسی به درآمدهای ارزی است. خبرگزاری رویترز در گزارشی در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، با اشاره به تشدید فشارهای تحریمی و محدودیت‌های تجاری، از کاهش شدید صادرات نفت ایران خبر داد. بر اساس همان گزارش، صادرات نفت ایران در اوایل سپتامبر به صفر رسیده بود؛ موضوعی که در صورت تداوم، می‌تواند دسترسی به ارز حاصل از صادرات را محدودتر کند و بر انتظارات بازار تأثیر بگذارد.
در کنار محدودیت عرضه، افزایش انتظارات تورمی نیز می‌تواند تقاضا برای دلار و طلا را تقویت کند. در چنین شرایطی، بخشی از خانوارها و فعالان اقتصادی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به بازار ارز و طلا روی می‌آورند و همین رفتار می‌تواند نوسانات قیمت را تشدید کند.
تحولات سیاسی و امنیتی منطقه نیز از دیگر عوامل مؤثر بر فضای معاملات است. چنین تحولاتی می‌توانند از مسیر افزایش ریسک اقتصادی، نگرانی درباره تجارت خارجی و دشوارتر شدن پیش‌بینی درآمدهای ارزی، بر انتظارات معامله‌گران ایرانی اثر بگذارند؛ با این حال، شواهد موجود به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که نوسان امروز دلار مستقیماً ناشی از یک خبر سیاسی خاص بوده است.
دلار فردایی بالاتر از نرخ نقدی؛ بازار در انتظار چه سیگنالی است؟
طبق نرخ‌های ارائه‌شده، دلار آزاد با قیمت ۲۶۲ هزار و ۹۸۰ تومان معامله شده و نرخ فروش دلار فردایی تهران به ۲۶۳ هزار و ۸۵۰ تومان رسیده است. فاصله ۸۷۰ تومانی این دو نرخ می‌تواند بازتاب‌دهنده تفاوت انتظارات معامله‌گران در معاملات نقدی و فردایی باشد؛ اما به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره تداوم روند صعودی کافی نیست.
در بازار رسمی نیز نرخ دلار مرکز مبادله ارز و طلای ایران از ۱۸۲ هزار و ۱۸۶ تومان در روز گذشته به ۱۸۲ هزار و ۷۳۳ تومان رسیده است. این افزایش ۵۴۷ تومانی، معادل حدود ۰.۳۰ درصد، نشان می‌دهد نرخ اعلامی مرکز مبادله نیز در مقایسه با روز قبل افزایش یافته است. با این حال، نرخ مرکز مبادله و نرخ بازار آزاد دو شاخص متفاوت‌اند و نباید تغییرات آنها را معادل یکدیگر دانست.
یورو در بازار آزاد نیز با افزایش ۰.۱۸ درصدی به ۲۹۴ هزار و ۶۰۰ تومان رسیده و تتر با رشد ۰.۳۴ درصدی در محدوده ۲۶۱ هزار و ۷۱۰ تومان قرار گرفته است. هم‌جهتی این نرخ‌ها با افزایش اعلام‌شده دلار می‌تواند نشانه‌ای از تغییر انتظارات در بخشی از بازار ارز باشد، هرچند برای ارزیابی دقیق‌تر باید روند معاملات در ساعات مختلف روز بررسی شود.
افزایش قیمت طلا و سکه؛ اثر هم‌زمان دلار و اونس جهانی
در بازار طلا، هر گرم طلای ۱۸ عیار با رشد ۰.۹ درصدی به ۲۶ میلیون و ۱۲۵ هزار و ۴۰۰ تومان رسید. مظنه تهران نیز با همین میزان افزایش، ۱۱۳ میلیون و ۱۷۰ هزار تومان ثبت شد. طلای ۲۴ عیار با رشد ۰.۹ درصدی به ۳۴ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان رسید و اونس جهانی طلا نیز با افزایش ۰.۲۸ درصدی در سطح ۴ هزار و ۱۷۸ دلار قرار گرفت.
ترکیب افزایش نرخ دلار و رشد اونس جهانی می‌تواند بخشی از افزایش قیمت طلای داخلی را توضیح دهد؛ زیرا قیمت طلا در ایران از هر دو متغیر تأثیر می‌پذیرد. با این حال، میزان اثرگذاری هر عامل به نرخ ارز مبنای معاملات، شرایط بازار داخلی و حاشیه‌های قیمتی بستگی دارد.
در بازار سکه، افزایش قیمت‌ها محسوس‌تر بود. سکه امامی با رشد ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومانی به ۲۶۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. سکه بهار آزادی نیز با افزایش یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومانی، ۲۵۷ میلیون تومان قیمت‌گذاری شد.
نیم‌سکه با افزایش یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومانی به ۱۴۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. ربع‌سکه با رشد ۹۷۷ هزار تومانی در سطح ۷۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان قرار گرفت و سکه گرمی نیز با افزایش ۷۱۸ هزار تومانی به ۳۸ میلیون تومان رسید.
افزایش قیمت سکه در کنار رشد محدودتر طلای ۱۸ عیار نشان می‌دهد که بررسی این بازار تنها با دنبال کردن قیمت اونس جهانی کافی نیست. تغییرات نرخ ارز و حباب قیمتی سکه نیز می‌توانند در شدت نوسانات انواع سکه نقش داشته باشند.
نرخ‌های مرکز مبادله چه پیامی دارند؟
تابلوی معاملات مرکز مبادله ارز و طلای ایران نیز از افزایش نرخ ارزهای عمده حکایت دارد. یورو با افزایش از ۲۰۴ هزار و ۷۵۶ تومان به ۲۰۵ هزار و ۳۱۹ تومان رسید. درهم امارات از ۴۹ هزار و ۶۰۸ تومان به ۴۹ هزار و ۷۵۷ تومان افزایش یافت و نرخ یوآن چین نیز از ۲۷ هزار و ۲۴۷ تومان به ۲۷ هزار و ۳۲۷ تومان رسید. روبل روسیه هم با رشد از ۲ هزار و ۱۷۸ تومان به ۲ هزار و ۱۸۵ تومان رسید.
افزایش هم‌زمان این نرخ‌ها نشان‌دهنده رشد ملایم نرخ‌های اعلامی بازار رسمی در مقایسه با روز گذشته است؛ با این حال، به‌تنهایی نمی‌توان آن را نشانه قطعی افزایش تقاضا یا کاهش عرضه ارز دانست.
چشم‌انداز بازار ارز؛ کدام عوامل تعیین‌کننده‌اند؟
در مجموع، شرایط امروز بازار ارز ایران را می‌توان حاصل برهم‌کنش چند عامل دانست: محدودیت‌های ارزی و تجاری، فشارهای تورمی، انتظارات فعالان بازار و نااطمینانی‌های سیاسی و منطقه‌ای. در چنین فضایی، هر خبر تازه درباره تحریم‌ها، صادرات نفت، روابط خارجی یا سیاست‌های ارزی می‌تواند انتظارات معامله‌گران را تغییر دهد.
با این حال، داده‌های منتشرشده از بازار در ساعات مختلف امروز یکسان نیستند و برخی منابع از کاهش نرخ دلار در معاملات ابتدایی روز خبر داده‌اند. بنابراین، نرخ ۲۶۲ هزار و ۹۸۰ تومانی و رشد ۰.۲۹ درصدی اعلام‌شده در این گزارش باید به زمان ثبت قیمت‌ها نسبت داده شود و نه به‌عنوان جمع‌بندی قطعی روند کل روز.
برای ارزیابی مسیر بعدی دلار، روند عرضه ارز، تحولات سیاسی، میزان تقاضای واقعی و احتیاطی و تغییرات نرخ‌های رسمی و آزاد اهمیت بیشتری از یک نوسان مقطعی دارند. بازار طلا و سکه نیز در ادامه معاملات، علاوه بر قیمت دلار، به تغییرات اونس جهانی و وضعیت حباب سکه واکنش نشان خواهد داد.
